به سوی رفع و کاهش خشونت در جامعه
18

به سوی رفع و کاهش خشونت در جامعه

مجازات در نفس و ماهیت خود یعنی " تحمیل درد و رنج و عذاب " بر بزهکارو به این اعتبار میتواند در یک نقطه با "خشونت" تلاقی کند، اما فرق مجازات و خشونت یا ارتکاب جرائم خشن فقط در " مجوز قانونی" اعمال آن است

دکتر هما داوودی

این مجوز ماهیت آن را تغییر نمیدهد. بسیاری از فقها نیز مجازات را " زجر" یا " داغگذاردن" یا واژههایی از این قبیل معنا کردهاند.

پس حقوق کیفری می تواند خشن باشد. تصور عمومی در بین حقوقدانان نیز این است که حقوق کیفری خشن است. اما چه باید کرد که مرزهای مجازات در نوع خودش، تمیز داده شود و در اعمال مجازات حتی الامکان از خشونت پرهیز شود. باید مجازاتها انسانی باشد. این مسأله که به کدام یک از اهداف چهارگانه اعمال مجازات، تکیه کنیم، میتواند تا حدودی توجیه کننده اعمال این رنج و عذاب به مجرم باشد.

درطول تاریخ، با توسعه مدنی و ارتقاء سطح مدنیت در جامعه، درجه خشونت جرائم کاسته شده و به موازات آن می بینیم که مجازاتها نیز رو به ملایمت می آورند و اهداف انسانی مجازات مانند اصلاح و درمان بیشتر مورد عنایت قرار می گیرد و انتقام جویی و کینه توزی جای خود را به روشهای معقولتر داده است.

اما مظاهر و مصادیقی از اعمال تدابیر و مجازاتهای خشن یا شیوههای اجرای آنها، در قانون وجود دارد که بعضا می‌تواند حذف شود اما به هرحال فراوانی و کمیت آن میتواند در تحلیل خشونت بکار آید.

قانون مجازات اسلامی جدید در بعضی از موارد توانسته است از درجه این سختی و شدت بکاهد و این خود بسیار قابل قبول است اما به موازات آن در بعضی از احکام، نسبت به قانون قبل سختگیرتر شده است و به سزادهی تکیه کرده است که از این منظر بررسی و شناخت آناتومی قانون مجازات به این اعتبار که کدام یک از آموزههای کیفری جدید محل اتکا این قانون بوده است، قابل بحث است.